يك جرعه حكمت
istockphoto_576212_green_leaf_with_bud.jpg
 
 
آن‏گونه كه يك باغبان، بوستانهاى سرسبز و گلهاى شاداب تربيت‏مى‏كند،
 
 
 
و آن‏گونه كه يك كشاورز نمونه، مزرعه خود را به بهترين صورت‏مطلوب در
 
 
 
مى‏آورد،و آن‏سان كه يك اسب‏سوار، اسب خودش را به حركتهاى
 
 
مناسب و بجاو انعطاف پذيرى درمواقع مختلف و لازم، عادت مى‏دهد،
 
 
 
انسان هم بايد به عنوان باغبان دل و جان، به «تربيت‏خويش‏»بپردازد.
 
 
آنچه در فرهنگ دينى ما به نام «تاديب نفس‏» مطرح است، همين‏ادب
 
 
كردن وتربيت‏خويشتن است.
 
مگر هميشه بايد به ديگران تذكر داد؟ خودمان كه محتاج‏تريم.
 
 
مگر هميشه بايد به كار و رفتار اين و آن دقت كرد و خوب و بد راشناخت و
 
 
 تذكر دادو داورى كرد؟ خودمان هم بى‏نياز از تذكر يا «ارزيابى‏خويش‏»
 
 
نيستيم.
 
به يك نمونه از روشهاى تعليمى و خودسازى از زبان
 
حضرت على‏عليه السلام‏دقت كنيمكه فرمود:
 
«كفاك ادبا لنفسك اجتناب ما تكرهه من غيرك‏
 
براى نشان دادن اينكه خودت را ادب و تربيت كرده‏اى، همين كافى‏است
 
 كه از آنچه درديگران بد و ناپسند مى‏دانى، اجتناب و پرهيز كنى.عجبا!..
 
اين حرف را سعدى هم بهبيانى ديگر، از قول لقمان حكيم چنين‏آورده
 
 
 است:
 
«لقمان را گفتند: ادب از كه آموختى؟
 
گفت: از بى‏ادبان! هر چه از ايشان در نظرم ناپسند آمد، ترك آن را برخودم
 
لازمديدم
 
حال، مى‏توانيم به خودمان نمره و امتياز بدهيم:
 
آيا واقعا از آنچه در ديگران زشت و ناپسند مى‏دانيم، پرهيز مى‏كنيم؟مثلا
 
 اگر كسىبه ما بى‏اعتنايى كند، يا پشت‏سر ما حرف بزند، يا نوبت ما
 
راغصب كند، ناراحتمى‏شويم و اگر در ايام امتحان يا هنگام مطالعه،
 
 كسى‏مزاحم ما شود، او را بى‏فرهنگ وبى‏تعهد مى‏دانيم.
 
خودمان چگونه‏ايم؟... آيا مواظبيم كه نسبت‏به ديگران بى‏احترامى
 
وبى‏اعتنايى وغيبت و حق‏كشى و مزاحمت نداشته باشيم؟
 
مراعات اين، نشانه «ادب‏» از ديدگاه حضرت على‏عليه السلام است.
 
اگر صفتى ناپسند است، در همه و از همه زشت است، حتى اگر در
 
خودما باشد.
 
مگر ما با ديگران چه فرقى داريم؟
 
برخورد «كريمانه‏» با ديگران، مرتبه‏اى والاتر از كمال روحى را
 
 
نشان‏مى‏دهدونشانه عظمت‏روحى وهمت‏بلنداست واين
 
 
يك‏«هنر بزرگ‏»است.
 
 
هنر آن نيست كه بدى را با بدى، تندى را با تندى و خشونت را بارفتارى
 
 خشن‏تر،پاسخ دهى.
 
اگر «ظرفيت روح‏» و «كرامت نفس‏» داشتى و توانستى پرخاشها
 
وخشونتهاى ديگران رابا «متانت‏» و «نرمش‏» جواب دهى، آنگاه
 
لذت‏پيروزى بدون لشگر و ياور را خواهى‏چشيدو عقب‏نشينى
 
حريف‏راخواهى‏ديد.
 
امام سجادعليه السلام از خدا توفيق مى‏طلبد كه در برابر نيرنگ‏بازى
 
 
وفريبكارىديگران، خيرخواهانه برخورد كند و با آنان كه كناره‏گيرى وجدايى
 
 پيش مى‏گيرند، احسانو نيكى كند و به محروم‏كنندگان بخشش‏كند، با
 
قطع رحم كنندگان صله رحم داشته باشد،نسبت‏به كسانى كه او
 
را«غيبت‏» مى‏كنند، ياد نيكو داشته باشد و به جاى افشاى
 
عيوبشان،خوبيهايشان را بازگويد، از خوبى‏ها تشكر كند و از بديها چشم
 
 بپوشد.
 
اين، همان برخورد «كريمانه‏» است كه هنر مردان بزرگ و روحهاى‏متعالى
 
و جانهاىپاك شده از غرور و منيت است و روح معاشرت زيبا درجامعه
 
 مكتبى است.
 
اگر كسى به تو بى‏مهرى و بى‏اعتنايى كرد، يا از تو به احترام ياد
 
 
نكرد،ياخوبيهاى تو را ناديده گرفت، هم مى‏توانى بى‏اعتنايى و
 
بى‏حرمتى وناسپاسى كنى، كههمان «مقابله به مثل‏» است و
 
از همه كس بر مى‏آيد،هم مى‏توانى ضعف و خطاى او راناديده
 
بگيرى، احترام كنى، خوبيهايش‏را بگويى و تقدير كنى، كه اين
 
رفتار، «برخوردكريمانه‏» و يك «هنر» است
/ 0 نظر / 8 بازدید